Sildenafil: werking, bijwerkingen en dosering
Sildenafil is een PDE-5-remmer die wordt gebruikt bij een erectiestoornis bij volwassen mannen. Het middel is in Nederland uitsluitend op medisch recept verkrijgbaar en werkt alleen bij seksuele prikkeling. Deze pagina beschrijft de werking, de dosering, de bijwerkingen, de combinatie met nitraten en de manier waarop u een herhaalrecept aanvraagt.
Waarvoor wordt sildenafil gebruikt?
Sildenafil wordt gebruikt bij een erectiestoornis: het onvermogen om een erectie te krijgen of vast te houden die voldoende is voor seks. Het middel remt het enzym fosfodiesterase type 5 in de gladde spieren van de zwellichamen van de penis. Bij seksuele prikkeling komt in die zwellichamen stikstofmonoxide vrij; door de remming blijft de daaruit ontstane boodschapperstof cGMP langer aanwezig, ontspannen de bloedvaten en stroomt er meer bloed naar de penis. Zonder seksuele prikkeling gebeurt er niets: sildenafil is geen lustopwekker en verhoogt het verlangen niet. De stof wordt daarnaast in een andere sterkte en onder een andere merknaam gebruikt bij pulmonale arteriële hypertensie, met een eigen doseringsschema en eigen begeleiding door een specialist; die toepassing valt buiten deze pagina. Een erectiestoornis kan ook een lichamelijke of psychische oorzaak hebben die zelf behandeling verdient.
Bijwerkingen van sildenafil
Hoofdpijn, blozen, een verstopte of loopneus, maagklachten met zuurbranden, duizeligheid en spierpijn worden het vaakst gemeld. Ook stoornissen in het zien komen voor: wazig zien, lichtgevoeligheid of een blauwe waas over het gezichtsveld, doordat het middel ook een verwant enzym in het netvlies licht beïnvloedt. Deze klachten verdwijnen doorgaans wanneer het middel is uitgewerkt. Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam maar vragen directe actie: een erectie die langer dan vier uur aanhoudt of pijnlijk is, is een spoedgeval waarvoor u meteen naar de spoedeisende hulp gaat, omdat blijvende schade kan ontstaan. Plotseling verlies of vermindering van het gezichtsvermogen of van het gehoor, soms met oorsuizen en duizeligheid, is reden om het middel te staken en meteen een arts te raadplegen. Pijn op de borst tijdens of vlak na seks is eveneens een reden om 112 te bellen. Zeg er meteen bij dat u sildenafil heeft ingenomen: bij pijn op de borst worden standaard nitraten gegeven, zoals nitroglycerine onder de tong, en juist die combinatie is levensgevaarlijk. Neem in die situatie ook zelf geen nitraat in.
Dosering en inname
De gebruikelijke aanbevolen dosering voor volwassen mannen is 50 mg, ongeveer een uur voor de seksuele activiteit ingenomen. Afhankelijk van het effect en de verdraagbaarheid kan de arts de dosering verlagen naar 25 mg of verhogen naar 100 mg; meer dan de hoogste aanbevolen dosering geeft geen beter resultaat, maar wel meer bijwerkingen. Het middel wordt niet vaker dan eenmaal per dag gebruikt. Inname kan met of zonder voedsel, maar na een vetrijke maaltijd wordt de stof langzamer opgenomen en laat het effect langer op zich wachten; ook alcohol kan de werking ongunstig beïnvloeden. Bij een ernstig verminderde nierfunctie en bij een lichte tot matige leverfunctiestoornis overweegt de arts een startdosering van 25 mg; bij ouderen is volgens de productinformatie op zichzelf geen aanpassing van de dosering nodig. Bij een ernstige leverfunctiestoornis mag sildenafil helemaal niet worden gebruikt: dat is een contra-indicatie en geen kwestie van een lagere dosis. Werkt de eerste poging niet, dan is dat geen bewijs dat het middel niet aanslaat: seksuele prikkeling is nodig en het effect wordt doorgaans over meerdere pogingen beoordeeld.
Is sildenafil receptplichtig?
Ja. Sildenafil heeft in Nederland de status UR: uitsluitend op recept. Dat heeft een inhoudelijke reden. Een erectiestoornis kan een vroeg signaal zijn van hart- en vaatziekten, diabetes of een hormonale aandoening, en het middel is bij bepaalde hartaandoeningen en bij gebruik van nitraten juist gevaarlijk. Daarom hoort er een beoordeling van uw medische situatie en uw overige geneesmiddelen aan vooraf te gaan. Middelen die zonder enige beoordeling via internet worden aangeboden, zijn bovendien een bekend doelwit voor vervalsingen: onderzoek van opsporingsdiensten laat producten zien met te veel, te weinig of een geheel andere werkzame stof. Wij zijn geen apotheek en leveren geen geneesmiddelen. Wij beoordelen een aanvraag en verstrekken bij goedkeuring een document waarmee u naar elke apotheek in Nederland gaat.
Prijs en vergoeding
Middelen bij een erectiestoornis worden in Nederland in de regel niet uit het basispakket vergoed; u betaalt het geneesmiddel dus meestal zelf. De prijs verschilt per sterkte, per verpakkingsgrootte en per apotheek, en het merkloze product met dezelfde werkzame stof is doorgaans aanzienlijk voordeliger dan het oorspronkelijke merk. In uitzonderingssituaties, bijvoorbeeld bij bepaalde onderliggende aandoeningen, kan er een uitzondering gelden; uw zorgverzekeraar kan dat toelichten. Omdat u het middel zelf betaalt, speelt het verplicht eigen risico van 385 euro per jaar hier meestal geen rol. Onze eigen kosten staan hier los van: een herhaalrecept kost 24,90 euro en wordt niet vergoed door uw zorgverzekeraar. Dat bedrag dekt de medische beoordeling en niet de afgifte van het document. Wijst de arts de aanvraag op medische gronden af, dan ontvangt u het terug. Levert u de gevraagde documentatie niet aan, dan vindt geen terugbetaling plaats.
Wisselwerkingen en alcohol
De belangrijkste combinatie is die met nitraten, en die is verboden. Nitroglycerine, isosorbidedinitraat en isosorbidemononitraat, in tabletten, spray of pleister, en ook het straatmiddel poppers, versterken samen met sildenafil de bloedvatverwijding zo sterk dat de bloeddruk levensgevaarlijk kan dalen. Hetzelfde geldt voor riociguat. Gebruikt u nitraten, dan is sildenafil geen optie en moet u dat bij elke beoordeling melden. Alfablokkers bij plasklachten of hoge bloeddruk kunnen duizeligheid bij het opstaan geven; de arts spreidt de innamemomenten dan of past de dosering aan. De productinformatie is daarover concreet: gebruikt u al een alfablokker, dan hoort u eerst stabiel te zijn ingesteld op uw gebruikelijke dagelijkse dosis daarvan voordat met sildenafil wordt begonnen, en sildenafil wordt dan met 25 mg gestart. De bloeddrukdaling treedt vooral op binnen vier uur na inname van sildenafil. Middelen die de afbraak in de lever remmen, zoals ritonavir, ketoconazol en erytromycine, verhogen de bloedspiegel, evenals grapefruitsap. Alcohol vermindert het effect en verhoogt de kans op duizeligheid. Laat uw volledige medicatieoverzicht controleren bij elke apotheek.
Wie mag sildenafil niet gebruiken?
Sildenafil mag niet worden gebruikt bij gelijktijdig gebruik van nitraten of andere stikstofmonoxidedonoren in welke vorm dan ook, poppers daaronder begrepen, en niet samen met riociguat; ook een eerdere overgevoeligheidsreactie op de werkzame stof of op een van de hulpstoffen sluit gebruik uit. Verder is het middel niet toegestaan bij mannen voor wie seksuele activiteit op zichzelf wordt afgeraden vanwege het hart, bijvoorbeeld bij instabiele angina pectoris of ernstig hartfalen, en kort na een hartinfarct of een beroerte. Ook een ernstige leverfunctiestoornis, een bloeddruk onder 90/50 mmHg en erfelijke degeneratieve netvliesaandoeningen zoals retinitis pigmentosa zijn een contra-indicatie. Wie ooit aan een oog plotseling blind is geworden door een doorbloedingsstoornis van de oogzenuw, in de bijsluiter niet-arteriitische anterieure ischemische opticusneuropathie genoemd, mag sildenafil niet gebruiken, en dat geldt ongeacht of die gebeurtenis destijds met een PDE-5-remmer samenhing. Voorzichtigheid is geboden bij een ernstig verminderde nierfunctie, bij anatomische afwijkingen van de penis zoals de ziekte van Peyronie en bij aandoeningen die een langdurige erectie in de hand werken, zoals sikkelcelziekte, multipel myeloom en leukemie; hetzelfde geldt bij een actieve maagzweer en bij een verhoogde bloedingsneiging. Dit is geen volledige opsomming: de bindende lijst staat in de bijsluiter en in de samenvatting van de productkenmerken van uw eigen product. Vermeld al deze punten in de vragenlijst, want het zijn precies de gegevens waarop de arts zijn oordeel baseert.
Ervaringen met sildenafil
Ervaringen verschillen sterk en zeggen weinig over hoe het middel bij u uitpakt, omdat oorzaak, leeftijd, overige medicatie en spanning rond seks allemaal meewegen. Wat gebruikers het vaakst beschrijven is dat het middel na ongeveer een uur werkt, dat seksuele prikkeling nodig blijft en dat hoofdpijn of een verstopte neus de meest hinderlijke bijwerking is. Regelmatig wordt gemeld dat de eerste keer tegenvalt en dat het effect bij een volgende poging beter is; dat sluit aan bij het advies om het effect over meerdere gelegenheden te beoordelen. Verhalen op fora en in advertenties zijn geen medisch advies en vermelden zelden de gebruikte dosering, de onderliggende oorzaak of de overige geneesmiddelen. Gebruik ze hooguit om vragen te formuleren voor uw arts of apotheek.
Erectieproblemen als signaal van iets anders
Een erectiestoornis is vaak meer dan een seksueel probleem: de bloedvaten in de penis zijn dun en raken vaak eerder aangedaan dan de kransslagaders, waardoor erectieklachten een vroeg signaal kunnen zijn van hart- en vaatziekten. Ook diabetes, een te lage testosteronspiegel, schildklieraandoeningen, overgewicht, roken, overmatig alcoholgebruik en slaapapneu spelen mee. Daarnaast zijn er geneesmiddelen die erectieklachten kunnen veroorzaken, waaronder sommige bloeddrukverlagers en antidepressiva. Psychische factoren zoals stress, prestatiedruk en relatieproblemen kunnen de klacht op zichzelf verklaren of versterken. Daarom hoort bij aanhoudende klachten een beoordeling van bloeddruk, bloedglucose en cholesterol bij de huisarts, en niet alleen een middel. Wie erectieklachten laat onderzoeken, laat in feite ook zijn hart- en vaatrisico in kaart brengen. Wij vervangen dat onderzoek niet: wij hebben geen spreekuur en doen geen lichamelijk onderzoek.
Stoppen met sildenafil
Sildenafil wordt zo nodig gebruikt en niet volgens een vast dagelijks schema; stoppen kan daardoor zonder afbouwschema en zonder ontwenningsverschijnselen. Er treedt geen gewenning op waarbij het middel in de loop van de tijd steeds minder werkt. Merkt u dat het effect toch afneemt, dan is dat meestal een teken dat de onderliggende oorzaak is veranderd, bijvoorbeeld door een verslechterde bloedsuikerregulatie of een nieuw geneesmiddel; laat dat beoordelen in plaats van zelf de dosering te verhogen. Stop met het middel en neem meteen contact op met een arts bij plotseling verlies van gezichtsvermogen of gehoor. Overweegt u te stoppen omdat de bijwerkingen hinderlijk zijn, bespreek dan eerst een lagere dosering of een ander middel uit dezelfde groep; ook dat is een beslissing die bij een arts hoort.
Herhaalrecept aanvragen
Gebruikt u sildenafil al en wilt u dezelfde behandeling voortzetten, dan kunt u online een herhaalrecept aanvragen (24,90 euro). U vult een medische vragenlijst in over uw klachten, de sterkte die u gebruikt, uw hart- en vaatgeschiedenis, uw bloeddruk en al uw geneesmiddelen. Gebruik van nitraten of riociguat is een absolute reden tot afwijzing, en de vragenlijst is daar uitdrukkelijk op ingericht. Een arts beoordeelt de gegevens en besluit of voortzetting verantwoord is. Er is geen videoconsult en geen telefonisch gesprek: de beoordeling is schriftelijk en asynchroon. Bij goedkeuring ontvangt u per e-mail een document dat voldoet aan de bijlage bij richtlijn 2012/52/EU; daarmee meldt u zich bij elke apotheek in Nederland met een geldig identiteitsbewijs. Wij noemen bewust geen doorlooptijd; optioneel kunt u voorrang in de wachtrij kiezen (9,90 euro). Wij verstrekken geen doktersverklaring voor het UWV, de bedrijfsarts of loondoorbetaling. Het bedrag dekt de medische beoordeling, niet de afgifte van het document.
Bijsluiter en betrouwbare bronnen
De officiële bijsluiter van elk in Nederland geregistreerd sildenafilproduct staat in de geneesmiddeleninformatiebank van het CBG-MEB. Publieksinformatie in begrijpelijke taal vindt u op apotheek.nl van apothekersorganisatie KNMP; het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft de indicaties, doseringen en contra-indicaties zoals zorgverleners die gebruiken. Lees de bijsluiter voor het eerste gebruik en let daarbij vooral op de paragraaf over nitraten en hartklachten, want daar zit het grootste risico. Krijgt u een verpakking van een ander merk mee, lees de bijsluiter dan opnieuw: de werkzame stof is dezelfde, maar sterkte, breukstreep en hulpstoffen kunnen verschillen. Voor vragen over combinaties met andere middelen kunt u zonder afspraak terecht bij elke apotheek. Vermoedt u een bijwerking, dan kunt u die zelf melden bij Bijwerkingencentrum Lareb.
Wie heeft deze informatie gecontroleerd?
Deze pagina is opgesteld door de medische redactie van MEDINOW Sp. z o.o. en inhoudelijk gecontroleerd door lek. Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen, PWZ-nummer 3211301. Onze arts is niet ingeschreven in het Nederlandse BIG-register en werkt op grond van zijn Poolse bevoegdheid binnen het Europese kader voor grensoverschrijdende zorg. Datum van laatste controle: 29 augustus 2026. Wij verkopen geen geneesmiddelen en zijn geen apotheek: wij beoordelen een medische aanvraag en verstrekken bij goedkeuring een document, waarmee u naar elke apotheek gaat. Deze informatie is algemeen van aard, houdt geen rekening met uw persoonlijke situatie en vervangt geen beoordeling door een arts. Bij pijn op de borst, plotseling verlies van gezichtsvermogen of een erectie die langer dan vier uur aanhoudt, zoekt u meteen spoedhulp; bel 112 of ga naar de spoedeisende hulp.
Is sildenafil receptplichtig?
Ja. Sildenafil heeft in Nederland de status UR en wordt alleen na een medische beoordeling voorgeschreven. Dat komt doordat een erectiestoornis een signaal van hart- en vaatziekten kan zijn en doordat de combinatie met nitraten gevaarlijk is. Bij een lopende behandeling kunt u voortzetting aanvragen via een herhaalrecept.
Hoe snel werkt sildenafil?
De aanbevolen inname is ongeveer een uur voor de seksuele activiteit; bij een deel van de gebruikers treedt het effect eerder in. Na een vetrijke maaltijd of bij alcoholgebruik laat de werking langer op zich wachten. Seksuele prikkeling blijft nodig: zonder prikkeling gebeurt er niets.
Welke bijwerkingen komen vaak voor?
Hoofdpijn, blozen, een verstopte neus, maagklachten, duizeligheid en tijdelijke stoornissen in het zien worden het vaakst gemeld. Zeldzaam maar spoedeisend zijn een erectie die langer dan vier uur aanhoudt en plotseling verlies van gezichtsvermogen of gehoor; ga dan meteen naar de spoedeisende hulp.
Mag ik alcohol drinken?
Er is geen absoluut verbod, maar alcohol vermindert het effect van sildenafil en verhoogt de kans op duizeligheid en een lage bloeddruk. Alcohol is bovendien zelf een veelvoorkomende oorzaak van erectieproblemen. Beperk het gebruik als u het middel inneemt.
Kan ik een herhaalrecept online aanvragen?
Ja, als u al met sildenafil bent behandeld. U vult een vragenlijst in over uw klachten, uw hartgeschiedenis en al uw geneesmiddelen; gebruik van nitraten of riociguat leidt tot afwijzing. Een arts beoordeelt schriftelijk. De kosten zijn 24,90 euro en dekken de beoordeling. Bij afwijzing op medische gronden ontvangt u het bedrag terug; ontbreekt gevraagde documentatie, dan niet.